พช.สกลนคร สร้างคุณค่าต้นไม้อัตลักษณ์จังหวัด ดัน “อินทนิลน้ำ” สู่ผ้าย้อมสีธรรมชาติ ต่อยอดภูมิปัญญา สร้างรายได้ชุมชน

วันที่ 19–20 สิงหาคม 2569 ณ “เฮือนทอ” กลุ่มทอผ้าบ้านกุดจิก หมู่ที่ 9 ตำบลกุดจิก อำเภอวานรนิวาส จังหวัดสกลนคร นายองอาจ ซองทุมมินทร์ พัฒนาการจังหวัดสกลนคร มอบหมายให้ นางสาวอัสนีย์ พรหมสาขา ณ สกลนคร ผู้อำนวยการกลุ่มงานสารสนเทศการพัฒนาชุมชน เป็นประธานเปิดโครงการสร้างสรรค์การใช้ประโยชน์จากต้นไม้อัตลักษณ์จังหวัด และดำเนินการขับเคลื่อนกิจกรรมสร้างสรรค์การใช้ประโยชน์จากต้นไม้อัตลักษณ์จังหวัด เพื่อสนองพระราชดำริในโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.) หลังจากได้ค้นหาและรวบรวมองค์ความรู้เกี่ยวกับการปลูก การดูแลรักษา การขยายพันธุ์ สรรพคุณ และประโยชน์ของต้นไม้อัตลักษณ์ประจำจังหวัด เพื่อนำมาสร้างสรรค์ แปรรูป และพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ OTOP ที่ช่วยสร้างอาชีพและรายได้ให้แก่ประชาชนในพื้นที่

วันที่ 19 สิงหาคม 2569 ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้รับความรู้จาก นางสาวรัชฎาภรณ์ แดนประโคม อาจารย์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร เกี่ยวกับแนวทางการขับเคลื่อนโครงการ อพ.สธ. ความสำคัญของต้นไม้อัตลักษณ์จังหวัด ตลอดจนวิธีการปลูก ดูแลรักษา ขยายพันธุ์ อนุรักษ์ และใช้ประโยชน์จากต้นไม้อัตลักษณ์ ขณะที่นางมงคล ไขลามเมา ประธานกลุ่มทอผ้าบ้านกุดจิก ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านกระบวนการย้อมผ้า ก่อนร่วมกันแบ่งกลุ่มค้นหาแนวทางนำ “ต้นอินทนิลน้ำ” ต้นไม้ประจำจังหวัดสกลนคร มาประยุกต์ใช้ร่วมกับภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อสร้างสรรค์และพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีอัตลักษณ์ของชุมชน

วันที่ 20 สิงหาคม 2569 สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสกลนคร ร่วมกับหน่วยงานภาคีเครือข่าย OTOP เดินหน้าค้นหา รวบรวม และบันทึกองค์ความรู้ด้านการใช้ประโยชน์จากต้นไม้อัตลักษณ์จังหวัด โดยผู้ประกอบการ OTOP และผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ลงมือปฏิบัติจริง ทดลองนำเปลือกและใบของต้นอินทนิลน้ำมาใช้ย้อมผ้าด้วยเทคนิคการย้อมร้อน โดยใช้มอร์แดนท์ ได้แก่ สารส้ม จุนสี กรดอะซิติก และโคลน ทำให้เกิดเฉดสีที่แตกต่างกันรวม 12 โทนสี ซึ่งสามารถนำไปต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ผ้าที่มีเอกลักษณ์ สร้างมูลค่าเพิ่ม และเพิ่มโอกาสทางการตลาดให้แก่กลุ่มผู้ผลิตและผู้ประกอบการ OTOP ได้เป็นอย่างดี

การดำเนินงานครั้งนี้นอกจากเป็นการสร้างการรับรู้ให้ประชาชนเห็นคุณค่าและความสำคัญของ “อินทนิลน้ำ” ซึ่งเป็นต้นไม้ประจำจังหวัดสกลนครแล้ว ยังเป็นการเชื่อมโยงทรัพยากรท้องถิ่นกับภูมิปัญญาของคนในชุมชน ให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการใช้ประโยชน์อย่างสร้างสรรค์ โดยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทรงปลูกต้นอินทนิลน้ำ ณ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพานอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตำบลนานกเค้า อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2565

ทั้งนี้ กรมการพัฒนาชุมชนได้กำหนดนิยาม “ต้นไม้อัตลักษณ์จังหวัด” ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ว่าเป็นพืชยืนต้นหรือพืชล้มลุกที่มีความหมายหรือมีความสำคัญในจังหวัดนั้น ๆ โดยพิจารณาจากพืชทรงปลูก พืชสีม่วง และพืชชื่อพ้องพระนาม เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการจัดกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้าฯ เนื่องในโอกาสทรงมีพระชนมายุ 72 พรรษา ในปี 2570

การขับเคลื่อนโครงการดังกล่าวจึงไม่เพียงมุ่งอนุรักษ์ทรัพยากรและองค์ความรู้ท้องถิ่น แต่ยังเป็นการนำทุนทางธรรมชาติและภูมิปัญญาชุมชนมาต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์ สร้างอาชีพ เพิ่มรายได้ กระตุ้นเศรษฐกิจฐานราก และเสริมความเข้มแข็งให้ชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน